Ο όρος «μογγολάκια» χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για τα άτομα με σύνδρομο Down, όμως σήμερα θεωρείται επιστημονικά λάθος και κοινωνικά προσβλητικός. Πολλοί αναρωτιούνται πώς προέκυψε αυτή η ονομασία και γιατί εγκαταλείφθηκε. Σε αυτό το άρθρο εξηγούμε την ιστορία πίσω από τον όρο και γιατί η σωστή γλώσσα έχει σημασία.
Πώς προέκυψε ο όρος «μογγολάκια»
Η ονομασία προέρχεται από τον 19ο αιώνα και συνδέεται με τον Άγγλο γιατρό John Langdon Down, ο οποίος ήταν ο πρώτος που περιέγραψε ιατρικά το σύνδρομο Down.
Επηρεασμένος από τις τότε ξεπερασμένες και ρατσιστικές θεωρίες περί «φυλών», θεώρησε λανθασμένα ότι κάποια χαρακτηριστικά του προσώπου των ατόμων με σύνδρομο Down έμοιαζαν με αυτά ανθρώπων από τη Μογγολία. Έτσι χρησιμοποίησε τον όρο “mongoloid”, ο οποίος αργότερα μεταφράστηκε στα ελληνικά ως «μογγολάκι».
Η συγκεκριμένη ονομασία:
-
δεν βασιζόταν σε επιστημονικά δεδομένα
-
στηριζόταν σε στερεότυπα
-
συνέβαλε στην κοινωνική υποτίμηση των ατόμων με αναπηρία
Γιατί ο όρος είναι επιστημονικά λανθασμένος
Σήμερα γνωρίζουμε ότι το σύνδρομο Down δεν έχει καμία σχέση με φυλή, καταγωγή ή εθνικότητα. Το 1959 αποδείχθηκε επιστημονικά ότι οφείλεται σε χρωμοσωμική διαφοροποίηση, γνωστή ως τρισωμία 21.
Αυτό σημαίνει ότι:
-
πρόκειται για γενετική κατάσταση
-
εμφανίζεται σε ανθρώπους κάθε εθνικότητας
-
δεν συνδέεται με εξωτερικά χαρακτηριστικά συγκεκριμένων πληθυσμών
Για αυτούς τους λόγους, ο όρος «μογγολάκι» αποσύρθηκε διεθνώς από την ιατρική κοινότητα ήδη από τη δεκαετία του 1960.
Γιατί η χρήση του όρου θεωρείται προσβλητική
Η λέξη «μογγολάκι» δεν είναι απλώς παρωχημένη· θεωρείται ρατσιστική και μειωτική, επειδή:
-
ταυτίζει μια ιατρική κατάσταση με μια εθνότητα
-
υποβιβάζει το άτομο σε στερεότυπο
-
χρησιμοποιήθηκε για χρόνια ως προσβολή ή χλευασμός
Η γλώσσα που χρησιμοποιούμε επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τους ανθρώπους γύρω μας και τον σεβασμό που τους δείχνουμε.
Ποιος είναι ο σωστός όρος σήμερα
Ο αποδεκτός και σωστός όρος είναι:
Άτομα με σύνδρομο Down
Η διατύπωση αυτή δίνει έμφαση πρώτα στον άνθρωπο και μετά στη γενετική του κατάσταση, προωθώντας την ισότητα και τον σεβασμό.
Γιατί έχει σημασία να αλλάζουμε τη γλώσσα μας
Πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον παλιό όρο χωρίς κακή πρόθεση, επειδή έτσι έμαθαν στο παρελθόν. Ωστόσο, σήμερα γνωρίζουμε περισσότερα — και η γνώση μάς βοηθά να γινόμαστε πιο συμπεριληπτικοί.
Η σωστή ορολογία:
-
ενισχύει την κοινωνική αποδοχή
-
μειώνει το στίγμα
-
προάγει τον σεβασμό και την κατανόηση